Səhih Hədislər - Əbu Hureyrə Radiyallahu Anh

Rəsulullah sallallahu əleyhi və səlləm belə buyurdu: "Allahın yolunda (CİHAD'da) bir saat ayaqda dayanmaq, qədr gecəsini Hacərül-Əsvədin yanında ibadətlə keçirməkdən daha xeyirlidir!" İbni Hibban, Beyhaki, Tərgib və Tərhib 3/94

بِسْمِ اللهِ، اَلْحَمْدُ ِللهِ وَالصَّلاَةُ وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ اللهِ وَبَعْدُ

 


Adı haqqında ən çox ixtilaf edilən səhabədir. Özünün və atasının adları haqqında 40-dan çox rəvayət vardır. Ancaq ən məşhur rəvayətə görə adı Əbdürrəhman ibn Sahr'dır.

Cahiliyyədə adı Abduşşəms idi. Bir rəvayətə görə müsəlman olduğunda Rəsulullah sallallahu aleyhi və səlləm tərəfindən Abdurrahman olaraq dəyişdirilmişdir ...

 

Adı haqqında bu qədər ixtilaf olmasının səbəbi, gərək səhabələr arasında və gərək digər dövrlərdə adı ilə xatırlanmaması, əksinə 'kediciğin atası' mənasını verən ləqəbi ilə xatırlanması və məşhur olmasıdır. Bu ləqəbindən soruşulduğunda belə cavablamışdı: "Ailəmin qoyunlarını güderdim. Mənim kiçik bir kediciğim vardı. Gecə onu bir ağaca qoyar, gündüz olunca da yanımda aparar onunla oynayardım. Buna görə mənə Əbu Hureyre ləqəbi verildi."

Tirmizi 4091

Əbu Hureyrə (ra) Yəmənli olub Devs qəbiləsindəndir.

Tirmizi 4089

Öz ifadəsinə görə yetim olaraq böyümüşdür. Anası Meymunə binti Sahibin. Əvvəllər küfr üzrə qalmağı müvəffəq oldu. Oğlu Əbu Hureyrə (ra) Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'den anasının müsəlman olması üçün dua tələb etmiş, o da onun üçün dua etmişdi. Bunu anasına xəbər verməyə gedən Əbu Hureyrə (ra) evə çatanda anasının söz-i şəhadətinə şahid olmuş və sevincdən ağlamışdı. Bu müjdəli xəbəri Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'e çatdırmış və özüylə anasını möminlərə, möminləri də özlərinə sevdirmesi üçün dua etməsini istəmiş, ardınca Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) bu duanı etmişdi. Əbu Hureyrə (ra) bunun üçün: "Məni eşidən və görən hər mömin sevmişdir" deməkdədir.

Müslim 2491/158

Əbu Hureyrə (ra) hicri 7. ildə Xeybər qəzvəsi əsnasında Yəmənli müsəlmanlarla birlikdə Mədinəyə gəlmiş və müsəlman olmuşdur. Ardınca Suffə səhabələri arasına qatılmış və bu elm yuvasında dinini öyrənmişdir. Əshabi-Suffə: Məscidi Nəbəvinin bitişiyindəki bir dəhlizdə iqamət edib yalnız elm və ibadətlə məşğul olan, kasıb, evi Bark olmayan, xüsusilə ətraf diyarlarda gələn Müsəlmanlardan ibarət olan və sayı bəzən artıb bəzən azalan bir camaatın adıdır. Allah onlardan razı olsun. Əbu Hureyrə (ra) kasıblıq və ehtiyacın bütün şiddətinə qatlanaraq Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'e beyət etdiyi andan etibarən yuxu zamanları xaricində ondan az qala heç ayrılmadı və ölümünə qədər Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) ilə birlikdə yaşadığı 4 il belə keçdi . Elə bir 4 il ki; dinləmə, itaət edib etmə və hər cür gözəlliklərlə dolu, öz içində geniş və uzun, sanki tək başına bir ömür ... Özünü İslama həsr edən bu gəncin yaddaşı qüvvətli, özünü məşğul edəcək uşaq-uşağı yox idi. Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'in də "Amin!" Deyərək duasına qatıldığı Allahdan istədiyi şeylərin içində' unudulmayacaq bir elm 'də vardı.

Hakim 3/508

Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'e: "Səndən çox şeylər eşidirəm lakin unuduram" deyə şikayetlenince, Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) onun ridasını yaydı, sonra uclarından tutaraq Əbu Hüreyrənin qəlbinin üzərində yığdı və o bundan sonra eşitdiklərini unutmadı.

Tirmizi 4085, 4086

Özünün nə əkəcək bir torpağı nə də məşğul olacağı bir ticarəti vardı. Bu səbəblə səfərdə da, məskun halda da Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'in yanından ayrılmırdı. İşdə bu səbəblə o qədər çox hədis öyrənib əzbərlədi ki, bir çox qiymətli səhabə: "Bütün bu hədisləri haradan tapdı, nə vaxt eşidib əzbərlədi?" Deyəcək qədər heyrətə düşdü. Birbaşa Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'den elm aldığı kimi Əbu Bəkr, Ömər, Ubeyy min Kab, Usamə bin Zeyd, Aişə (radiyallahu anhum) və daha bir çox böyük səhabədən də elm almış və bunları zaptederek rəvayət etmişdir. Əbu Hureyrə (ra) çox hədis rəvayət etdiyi üçün hər dövrdə müzakirə mövzusu olmuşdur. Halbuki rəvayət etdiyi hədislərin yalnız 180 qədərində tək qalmış, kalanlarına isə digər səhabənin rəvayətləri şahidlik etmişdir. Əbu Hureyrə (ra), Rasulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'den hədis öyrənməyə çox istəkli idi. Bunun üçün bir neçə nümunə zikr edək:

1) Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) bir qənimət paylaması əsnasında: "Dostlarının istədiyi bu qənimətlərdən sənə də verməyimi istəmirsənmi?" Deyə soruşmuş. Əbu Hureyrə (ra): -Mən səndən Allah-u Təalanın sənə öyrətdiklərindən bir şeylər Müəllimlər istəyirəm demişdir.

Siyəru A'lami'n, Nubela 2/593

2) Əbu Hureyrə (ra), Rasulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'e qiyamət günündə şefaatiyle məsud olacaq adamı soruşduğunda Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm): - "Ya Əba Hüreyrə! Hədis bəlləmək üçün səndə gördüyüm bu şiddətli arzuya görə bunu səndən əvvəl kimsənin mənə soruşmayacağını onsuz da təxmin edirdim. Onlar xalis olaraq 'La ilahə illəllah' deyən kəslərdir "buyurdu.

Buxari 255

3) Əbu Hureyrə (ra) belə demişdir: "İnsanlar" Əbu Hureyre çox hədis rəvayət edib dayanır "deyib dayanırlar. Halbuki Allahın Kitabındakı bu iki ayə olmasaydı heç bir hədis nakletmezdim. Mühacir qardaşlarımızı bazarlarda alış-veriş, Ənsar qardaşlarımızı da bağçalarındakı işləri məşğul edərdi. Əbu Hureyre isə qarın toxluğuna Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'den ayrılmazdı da, onların olmadıqları məclislərdə tapılar və onların belleyemedikleri sözləri bellerdi."

Buxari 271

Əbu Hureyrə (ra) 'ın kasdettiği ayə belədir: "Endirdiyimiz açıq dəlilləri və Kitabda insanlar üçün bəyan etdiyimiz hidayət yolunu gizlədən həm Allah, həm də bütün lənət edə bilənlər lənət edər. Ancaq tövbə edib vəziyyətlərini düzəldənlər və gerçəyi açıqca ortaya qoyanlar müstəsna. Çünki mən onların tövbəsini qəbul edərəm. Mən çox tövbələri qəbul edən və mərhəmətliyəm."

Bəqərə 159, 160

4) Aişə (ra) Əbu Hureyrə (ra) 'ı çağırıb özünün eşitmədiyi bəzi hədisləri rəvayət etməsini eleştirince Əbu Hureyrə (ra): "Ey anacan! Ayna, sürmə və Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'e gözəl görünmə arzusu səni saxlayırdı amma vallah məni ondan saxlayan bir şey yox idi "deyə cavab verdi.

Hakim 3/509

Hədis öyrənməyə belə düşkün olan Əbu Hureyrə (ra) onun rəvayətinə də çox şiddətli idi. Asim min Kuleyb belə izah etməkdədir: "Atam, Əbu Hureyrə (ra) 'ın hədis rəvayətini dinləmiş, Əbu Hureyrə (ra) hədis rəvayətinə: Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) buyurdu ki: "Kim bilə-bilə mənim haqqımda yalan danışarsa, Cəhənnəmdə yerinə hazırlansın!" Deyərək başlayardı.

Əhməd 2/413

Əbu Hureyrə (ra) 'ın, Nəbi (Sallallahu Əleyhi və Səlləm)' den eşitdiyi hədisləri yazıb yazmadığı barəsində bir-birinə müxalif xəbərlər olmaqla birlikdə, ondan hədis rəvayət edən bir çox təbii bunlar kitab və səhifələrdə yığmışdır. Məsələn, bunlardan Bəşir min Nehik, Əbu Hureyrədən eşitdiyi bütün hədisləri yazıb bunları ona ərz edərək rəvayət haqqını aldığını zikr etməkdədir.

Əhməd bin Hənbəl Kitabul-İlel və Marifeti'r-rical 1/42, 43, Tabaqat 7/1, 162, İbni Həcər Tehzibu't-Təhzib 1/470

Məşhur şagirdlərindən Hemmam min Münebbih'in yazdığı 'əs-Səhifeyi es-Sahiha' adlı Əbu Hureyrə (ra) 'a aid 140 qədər hədisi ehtiva edən kitab Əbu Hureyrə (ra)' den yazılan hədis kitablarının ən mühimidir.

İmam Əhməd, Müsnedinde 2/312, 319 bir tək isnad zənciri altında bu hədisləri sıralamışdır. Əbu Hureyrə (ra) 'ın tənqid digər bir cəhət də Əməvilərə xidmət etdiyi məsələsidir. Bunun səbəbi də, Müaviyənin onu iki dəfə Mədinə qubernatorluğuna təyin etməsi, Mərvan Mədinədən ayrılınca da onun yerinə vəkillik etməsidir. Halbuki o, bir səfərində Mərvanın yanına girməsinə icazə verməmişdir.

Siyəru A'lami'n-Nubela 2/213

Mərvanın yerinə vəkil olduğu zamanlarda onların yaşadığı lüks həyatı kınarcasına bir eşşəyə minərək yola çıxar və: "Yoldan çəkilin, Əmr gəldi" deyərdi. Mərvanın vəkilliyinə etdiyi digər bir sırada, kürəyində bir bağ odun olduğu halda bazara girdi və: "Əmr üçün yolu açın" deyə səslənərək yol aldı.

Siyəru A'lami'n-Nubela 2/614

Yenə, Əbu Hureyrə (ra) 'ın rəvayət etdiyi: "Mən Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) 'den iki qab elm belledim və bunlardan yalnız birini açıqladım. Digərinə gəlincə, onu açıklasaydım bu boğazım kəsilərdi. "

Buxari 272

Bu hədisdən, hər nə qədər elmdən nəsibi olmayan bəzi cahillər özləri üçün dəlil çıkarıyorlarsa da onun bu hədisini, digər bəzi hərəkətləri şərh etməkdədir. Belə ki; Əbu Hureyrə (ra): "Ey Allahım! Məni hicri 60-ci ilə nəqliyyat və uşaq uşağın Emirliklerinde mənə göstərmə! "Deyə dua edərdi. Bu hədisi Hafiz ibni Həcər, ibni Əbi Şeybəyə söykəndirməkdədir. Əbu Hureyrə (ra) dan rəvayət edilən mərfu bir hədisdə Rəsulullah (Sallallahu Əleyhi və Səlləm) belə buyurdu: "Ümmətimin həlakı Qureyşdən bəzi oğlanların əliylə olacaq"

Buxari 3377

Bütün bunlardan, atadan oğula keçən səltənət rəhbərliyinin başlanğıc-ci ilin hicri 60-ci il olacağına işarə edir. Həqiqətən də elə olmuşdur. O il Yezid min Müaviyə xəlifəliyə keçmiş və hicri 64-ci ilə qədər qalmışdır. Sonra onun oğlu Müaviyə xəlifəliyə keçdi, o da bir neçə ay sonra öldü. Bütün bunlardan, Əbu Hüreyrənin neşretmediği elmin, Kəbəyə hücum belə cürət edən Əməvilərin dəlalətinə işarə etdiyi aydın olmaqdadır. Son dərəcə yumşaq və mu'tedil bir adam olan Əbu Hureyrə (ra) üstün bir təqvaya və zühd sahib idi. İbni Sədin səhih bir sənədlə rəvayət etdiyinə görə İkrimə, Əbu Hüreyrənin hər gün yüksək miqdarda təsbihat etdiyini və: "Günahım miqdarın təsbeh çəkməkdə" deyə söylədiyini bildirmişdir. Zehebi də, Siyer'de ən-Nehdi'den belə rəvayət etməkdədir: "Əbu Hüreyrəyə yeddi dəfə qonaq oldum. O, xanımı və xidmətçisi gecə bir-birini təqib edərək kalkarlardı. Biri namazını qılar, sonra digərini oyandırardı. O qalxar qılar, sonra digərini oyandırardı. "

İbni Həzm, əl-İhkam fi Usuli'l-Əhkam adlı kitabında belə deməkdədir: "Özlərindən orta miqdarda fətva rəvayət edilənlər 13 adamdır ki, onlardan biri də Əbu Hureyrə (ra) 'dır. Digərləri isə; Əbu Bəkir, Osman, Sad bin Əbi Vəqqas, Ümmü Sələmə, Ənəs, Əbu Səid əl-Hudri, Əbu Muse'l-Əşari, Muaz bin Cəbəl, Cabir bin Abdillah, Selmanı Farisi, Abdullah bin Amr və Abdullah bin Zübeyr (radıyallahu anhum) 'dur. Bunlardan hər birinin fətvalarında kiçik bir cüz yaradılması mümkündür.

İbni Hazm əl-İhkam fi Usuli'l-Əhkam 2/87, Cevamiu's-Sire 301, 302

Səhabələr arasında 5374 ədəd ən çox hədis rəvayət edən Əbu Hureyrə (ra) 'ın 326 hədisini Buxari və Müslim ittifaken, 93'ünü Buxari və 98'ini Müslim münferiden rəvayət etmişlər. Cevamiu's-Sire 257 Ömər (ra) tərəfindən Bahreyn qubernatorluğuna, Osman (ra) dövründə Məkkə valiliyinə və Müaviyə tərəfindən Mədinə valiliyinə təyin edilən fəqih, müctəhid və çox elm belleyen hafizlərin seyidi Əbu Hureyrə (ra) 'den məbləği 800'ü aşan səhabə və tabiin elm almışdır.

Əbu Hureyrə (ra) bir rəvayətə görə hicri 59-ci ildə 78 yaşında olduğu halda Akik mevkıindeki evində vəfat etmiş, oradan Mədinəyə gətirilmişdir.

Allah ondan razı olsun.

سُبْحاَنَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، أَشْهَدُ أَنْ لآ إِلهَ إِلاَّ أَنْتَ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

top